Wszyscy widzą potrzebę pochylenia się nad dziurą

W tydzień trzy razy zapadała się ziemia w okolicach Zielonej Góry. Powstały osuwiska głębokie na 10 metrów, uszkodziły gazociąg. A wszystko przez poniemieckie sztolnie. Tereny pokopalniane są także na terenie miasta. Czy warto zrobić kompleksowe ekspertyzy geologiczne tych terenów?

Stare kopalnie węgla brunatnego długo tkwiły w zapomnieniu. Ale nagle dały o sobie znać w ubiegłym tygodniu. Poniemieckie sztolnie pękły kilkadziesiąt metrów pod ziemią. Ziemia osunęła się na kilka metrów, tworząc gigantyczne dziury. Pierwsze osuwisko pojawiło się przy stacji benzynowej Horex w Wilkanowie, przy wylotowej drodze na Żary. Nie skończyło się jednak na jednym osuwisku.

Za pierwszym razem ziemia uszkodziła gazociąg. Właściciel stacji natychmiast wyłączył dystrybutory i prąd na stacji. Grozą powiało na osiedlu domków jednorodzinnych Rybno. Wójt gminy zwołał sztab kryzysowy. Powiadomił starostę i wojewodę.

Po dwóch dniach pojawiły się kolejne dziury - przy stacji oraz na pobliskich ogródkach działkowych. Powiatowy inspektor budowlany ustnie nakazał zamknąć stację. Właściciel ekspresowo zlecił badania geologiczne ziemi pod stacją. Eksperci pobrali próbki z głębokości 20 metrów. Okazało się, że tam podłoże jest lite i zostało dobrze przygotowane, gdy stawiano stację. Dlatego inspektor zgodził się przywrócić ruch i sprzedaż paliw na Horexie.

Przedwojenne kopalnie wokół dzisiejszej Zielonej Góry wydobywały ponad 70 tys. ton węgla rocznie. Miały ok. 30 szybów. Najwięcej na terenie dzisiejszej gminy Świdnica - w okolicach wsi Wilkanowo, Słone, Letnica i Koźla. Węgiel wydobywano także w zachodniej części miasta.

Choć dziś te tereny pokrywają głównie nieużytki, są jednak też takie miejsca, gdzie zbudowano osiedla, np. zielonogórskie os. Malarzy, domki przy ul. Działkowej czy budynek Polmozbytu.

Złoża węgla nie były głębokie. Sięgały najwyżej 30 m. Ale specjaliści przestrzegają, że mogły być niechlujnie zasypane. Kopalnie definitywnie zamknięto, po blisko osiemdziesięciu latach eksploatacji, w 1948 r. Niestety, nie pozostały po nich żadne dokładne mapy. Archiwiści nie wiedzą, gdzie konkretnie przebiegały podziemne korytarze. Ziemia może kryć wiele zagadek. Istnieje zagrożenie, że pojawią się kolejne osuwiska.

- Dlatego sprzedając ziemię, zawsze uczulamy właścicieli, co tu mamy. Jeśli mamy przypuszczenia, że działka może leżeć na terenie pokopalnianym, zlecamy wykonanie badań geologicznych. Bez nich właściciele nie dostaną pozwolenia na budowę. To wyklucza niebezpieczne sytuacje - tłumaczy Adam Jaskulski, wójt gminy Świdnica. Przyznaje, że gmina wyznaczając tereny, w których zrobienie badań jest konieczne, bazowała jedynie na ogólnodostępnej literaturze. Sporządzenie kompleksowego raportu, popartego badaniami, nie leży w gestii ustawowych zadań gminy. Wójt zlecając je, mógłby naruszyć dyscyplinę finansową. Dokładne badania geologiczne mógłby zlecić starosta. Tyle że koszty pochłonęłyby niejeden budżet powiatu.

- My nie mamy takiej możliwości. Badania są bardzo drogie. Trzeba byłoby zrobić masę kosztownych odwiertów. By mieć szerszy ogląd na sprawę, trzeba byłoby je robić co kilka metrów kwadratowych. To gigantyczne koszty - tłumaczy wójt Jaskulski. - Państwo wydałoby masę pieniędzy na kolejny dokument, gdy gminom brakuje na szkoły, drogi czy szpitale. Czy jest sens?

Co na to starosta? - Jest chętny do rozmowy z samorządowcami, ekspertami i urzędnikami marszałka. Myślę, że trzeba tu wspólnie wypracować stanowisko. Co dalej? Nie deklarujemy, że zrobimy badania, ale na pewno trzeba nad problemem się pochylić. Być może skorzystać z doświadczeń ekspertów ze Śląska - tłumaczy Ewa Tworowska-Chwalibóg, rzeczniczka starosty.

Wojewoda lubuski, który czuwa w każdych kryzysowych sytuacjach, także przyglądnie się sprawie. - Na pewno takiego sygnału nie zbagatelizujemy. Poprosimy wójta i prezydenta o ocenę sytuacji - obiecuje Przemysław Pikuła z biura prasowego wojewody.